Dị ứng theo mùa: Cách giảm hắt hơi, nghẹt mũi khi giao mùa
Thời tiết giao mùa, nồm ẩm hay hanh khô đều có thể khiến người bị viêm mũi dị ứng hắt hơi liên tục. Dưới đây là những việc đơn giản bạn có thể làm ở nhà để giảm triệu chứng, và khi nào nên đi khám.
Vì sao giao mùa lại hay bị dị ứng?
Ở Việt Nam, dị ứng theo mùa thường gặp nhất là viêm mũi dị ứng: hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, có khi ngứa mắt. Tác nhân hay gặp là bụi nhà và mạt bụi, nấm mốc (tăng mạnh vào mùa nồm ẩm), phấn hoa, lông thú cưng và không khí ô nhiễm. Mỗi người nhạy cảm với một vài tác nhân khác nhau, nên việc quan trọng nhất là tìm ra mình hay bị khi nào, ở đâu.
1. Bớt tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng
- Những ngày nhiều gió, nhiều bụi hoặc chỉ số chất lượng không khí (AQI) xấu, hạn chế ra ngoài; nếu phải ra ngoài, đeo khẩu trang.
- Đi ngoài về, thay quần áo và rửa mặt, rửa tay; nếu triệu chứng nặng, tắm gội để bụi và phấn hoa không bám lại trên tóc.
- Đóng cửa sổ vào lúc bụi nhiều hoặc sáng sớm, khi phấn hoa và sương bụi thường cao.
- Khi quét dọn, làm vườn, đeo khẩu trang; nếu có thể, nhờ người khác làm những việc dễ làm bụi bay lên.
2. Giữ không khí trong nhà sạch
- Vệ sinh máy lạnh định kỳ (khoảng 3–6 tháng/lần), vì lưới lọc và dàn lạnh bẩn là nơi tích tụ bụi và nấm mốc.
- Mùa nồm, dùng máy hút ẩm hoặc chế độ khô (Dry) của máy lạnh để giữ độ ẩm khoảng 40–60%, hạn chế nấm mốc.
- Phòng ngủ có thể dùng máy lọc không khí có màng lọc HEPA.
- Giặt chăn ga gối bằng nước nóng mỗi 1–2 tuần, hút bụi bằng máy có màng lọc thay vì quét khô.
3. Rửa mũi bằng nước muối đúng cách
Rửa mũi giúp đẩy chất nhầy và tác nhân gây dị ứng ra ngoài, giảm nghẹt mũi. Cách đơn giản và an toàn nhất là dùng nước muối sinh lý 0,9% bán sẵn ở nhà thuốc. Nếu tự pha, chỉ dùng nước cất hoặc nước đã đun sôi 3–5 phút rồi để nguội, pha 1 lít nước với 1,5 thìa cà phê muối không i-ốt và 1 thìa cà phê baking soda; không dùng nước máy hay nước uống đóng bình vì có thể chứa vi sinh vật gây nhiễm trùng. Với trẻ em, nên dùng nước muối pha sẵn. Rửa sạch và để khô bình rửa mũi sau mỗi lần dùng.
4. Dùng thuốc không kê đơn — hỏi dược sĩ trước
- Thuốc kháng histamin dạng uống (như cetirizin, loratadin, fexofenadin) giúp giảm hắt hơi, ngứa, chảy nước mũi; một số người vẫn buồn ngủ khi dùng.
- Thuốc xịt mũi corticoid giúp giảm nghẹt mũi; nên hỏi bác sĩ nếu cần dùng lâu dài.
- Thuốc xịt mũi cromolyn có hiệu quả tốt nhất khi dùng trước lúc tiếp xúc tác nhân, nhưng phải xịt nhiều lần trong ngày.
- Thuốc thông mũi (uống hoặc xịt) chỉ dùng ngắn ngày: dạng uống có thể làm tăng huyết áp, nhịp tim, không phù hợp với người cao huyết áp, bệnh tim, tăng nhãn áp, người cao tuổi; dạng xịt dùng quá vài ngày có thể làm nghẹt mũi nặng hơn. Không tự dùng cho trẻ em.
Trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và người có bệnh mạn tính nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc nào.
5. Về các phương pháp "tự nhiên"
Một số sản phẩm thảo dược (như butterbur, tảo spirulina) hay châm cứu được quảng cáo giảm dị ứng, nhưng bằng chứng còn ít và chưa thống nhất. Butterbur chưa qua xử lý có chất gây hại gan. Hãy hỏi bác sĩ trước khi thử.
6. Khi nào nên đi khám?
Nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng hoặc dị ứng – miễn dịch nếu triệu chứng kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng giấc ngủ, việc học, công việc, hoặc thuốc không kê đơn không đỡ. Bác sĩ có thể làm xét nghiệm da hoặc xét nghiệm máu để tìm đúng tác nhân, và với một số người có thể đề nghị liệu pháp miễn dịch (giải mẫn cảm) bằng thuốc tiêm hoặc thuốc ngậm dưới lưỡi. Đi khám ngay nếu khó thở, thở khò khè, sốt cao hoặc chảy dịch mũi đặc kèm đau mặt kéo dài.
Calibee nhận vệ sinh máy lạnh và tổng vệ sinh nhà cửa tại nhà, giúp giảm bụi và nấm mốc trong không khí. Đặt lịch trên app Calibee.
Nguồn tham khảo
- Seasonal allergies: Nip them in the bud – Mayo Clinic
- Is Rinsing Your Sinuses With Neti Pots Safe? – FDA (Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ)
- Butterbur: Usefulness and Safety – NIH – NCCIH
- Viêm mũi dị ứng thời tiết: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa trị – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
- Các thuốc trị viêm mũi dị ứng – Vinmec
Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn của bác sĩ; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc, và gọi 115 trong trường hợp khẩn cấp.
