Chế độ ăn cho người suy thận: Bí kíp nấu món nhạt mà vẫn "đưa cơm"

Muối – thứ mà bình thường chúng ta vô tư rắc vào nồi giờ đây trở thành “kẻ thù số một” đối với người bệnh suy thận. Nhưng thiếu nó thì món ăn lại trở nên vô vị, khiến người suy thận chán ăn, thiếu năng lượng và rồi… sức khỏe càng đi xuống.

Vậy làm sao để nấu những món ăn “thiếu muối nhưng không nhạt nhẽo”?

Trong bài này sẽ chia sẻ những nguyên tắc cơ bản mà mọi người chăm sóc cần nhớ nằm lòng. Không cầu kỳ, không khắt khe chỉ là những điều thực tế nhất để bạn có thể áp dụng ngay từ bữa ăn hôm nay.

Người suy thận nên ăn gì? Nguyên tắc cơ bản của chế độ ăn cho người suy thận

Để xây dựng thực đơn phù hợp cho người suy thận, người chăm sóc cần nắm rõ một điều cơ bản – nhạt là nhất. Những món luộc luôn là ưu tiên hàng đầu đối với người suy thận. Và dựa theo nghiên cứu từ các khoa thận học trên thế giới, người suy thận nên nhớ nguyên tắc chung sau:

Nguyên tắc số 1: Muối ít bằng với thận khỏe 

Với chế độ ăn cho người suy thận, muối sẽ là thứ phải dè chừng đầu tiên. Chỉ cần nêm tay quá một chút, thận của người bệnh đã phải lảm việc thay cho cơ thể. 

Natri – thành phần chính trong muối ăn và các thực phẩm chế biến sẵn: đồ hợp, thức ăn nhanh – là thứ mà thận khỏe vẫn phải ” vật lộn” để đào thải. Còn với thận đang yếu? Nó giống như bạn bắt một người đang chấn thương chạy marathon vậy. Kết quả? Natri tích tỵ, kéo theo nước ứ lại trong cơ thể.

Đó chưa kể đến trường hợp xấu nhất: dịch tích tụ quanh tim. Vậy nên nhớ: muối không phải thứ để nêm nếm theo cảm giác. Nó cần được tính toán cụ thể, theo chỉ định của bác sĩ. Người suy thận thường được khuyên dùng không quá khoảng 2 g natri mỗi ngày (tương đương khoảng 5 g muối, chừng 1 thìa cà phê), và lượng này đã bao gồm cả natri trong nước mắm, nước tương, bột nêm, mì chính và đồ chế biến sẵn. Mức cụ thể cho từng người do bác sĩ chỉ định.

Mẹo nhỏ để ăn bớt nhạt :

  • – Dùng thảo mộc: rau mùi, húng quế, sả, gừng, tỏi
  • – Chanh, giấm làm tăng vị chua tự nhiên và làm cảm giác thèm muối
  • – Nước dùng từ xương chỉ dùng một lượng nhỏ để tạo vị, không nêm muối, không chan nhiều hay uống cả bát (vì nước hầm xương chứa nhiều kali và phốt pho)
  • – Rau củ rang/nướng để làm nổi vị ngọt tự nhiên.

Nguyên tắc số 2 : Cặp bài trùng Protein & Phốt pho 

Đây là phần khó nhất khi bạn nấu ăn cho người suy thận. Bởi vì những món ngon như thịt nướng, cá kho, sườn om, tô sữa chua mát lạnh đều chứa đầy đủ cả protein lẫn phốt pho. Và khi thận yếu, nó không thể đào thải hết phốt pho dư thừa. Kết quả là phốt pho tích tụ trong máu, rút canxi từ xương ra, làm xương giòn yếu, và tệ hơn – gây vôi hóa mạch máu, tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

“Vậy là kiêng hẳn protein à?” Không! Đó là sai lầm chết người. Protein vẫn cần thiết để duy trì cơ bắp, chống suy mòn cơ thể. Nhưng lượng protein cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn suy thận:

  • – Giai đoạn nhẹ: 0.8-1g/kg cân nặng/ngày
  • – Giai đoạn trung bình-nặng: 0.6-0.8g/kg/ngày
  • – Đã lọc máu: có thể tăng lên 1-1.2g/kg/ngày

Tính sao cho đúng? Các con số trên chỉ là mức tham khảo chung: nhu cầu đạm thực tế còn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, việc có kèm tiểu đường hay không và số lần lọc máu mỗi tuần (người chạy thận đều đặn có thể cần đến khoảng 1,2–1,4 g/kg/ngày). Vì vậy đừng tự áp dụng – hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Đừng tự ý cắt giảm hoặc tăng lên theo cảm tính – vì cả hai đều nguy hiểm.

Lựa chọn Protein thông minh: 

  • – Ưu tiên: trứng, thịt nạc, cá biển (nhưng ít lượng)
  • – Hạn chế: sữa, phô mai, đậu các loại, ngũ cốc nguyên hạt
  • – Tránh xa: thực phẩm chế biến sẵn (giò, chả, xúc xích)

Nguyên tắc số 3 : Kali sát thủ thầm lặng của tim mạch 

Nếu muối và đạm là những kẻ thù hiển nhiên, thì kali chính là mối đe dọa ngầm mà nhiều người chăm sóc không để ý. Kali cao trong máu không gây sưng phù như natri, không gây đau nhứt như phốt pho. Nhưng nó lại tấn công thẳng vào tim – gây rối loạn nhịp tim, thậm chí có thể dẫn đến đột tử.

Những thực phẩm “healthy” mà người bình thường nên ăn nhiều – chuối, cam, cà chua, khoai tây, rau bina – lại chứa nhiều kali. Tuy nhiên, không phải người suy thận nào cũng phải kiêng kali: có cần hạn chế hay không, và hạn chế bao nhiêu, phụ thuộc vào kết quả xét nghiệm kali máu và chỉ định của bác sĩ; kiêng quá mức có thể khiến người bệnh thiếu chất.  Nếu bác sĩ yêu cầu hạn chế kali, dưới đây là một số gợi ý thực phẩm có lượng kali thấp:

Thực phẩm ít kali ( an toàn):

  • – Rau: bắp cải, rau muống, bí đao, dưa chuột
  • – Trái cây: táo, lê, nho, dưa hấu ( ít lượng) 
  • – Tinh bộ: cơm trắng, bánh mì, bún, phở

Mẹo giảm kali trong thực phẩm:

1. Ngâm nước: Thái mỏng rau củ, ngâm trong nước ấm 2-4 tiếng, thay nước 2-3 lần

2.Luộc rồi bỏ nước: Không dùng nước luộc để nấu canh

3.Hạn chế nước canh/soup: vì kali từ thực phẩm đã ra hết vào nước. Một số người bệnh (nhất là khi đã lọc máu hoặc bị phù) còn phải hạn chế tổng lượng nước uống mỗi ngày, kể cả nước canh, theo chỉ định của bác sĩ

Gợi ý thực đơn mẫu một tuần cho người suy thận

Ở trên, chúng ta có thành phần nguyên liệu tốt, đã có cách chế biến phù hợp. Giờ đây, người đứng bếp giống như nhạc trưởng của một dàn nhạc quy tụ nhiều nghệ sĩ lớn để tạo ra một tuần với đại “nhạc” hội ẩm thực nhưng vẫn kiểm soát tốt dinh dưỡng và có thể làm người bệnh quên đi mình đang được điều trị. 

Thực đơn 7 ngày cho người bệnh suy thận dưới đây sẽ giúp ích cho bạn để tạo nên một bản nhạc hoàn chỉnh – nơi mỗi bữa ăn đều là một nốt nhạc vừa đủ: không quá mặn, không quá đạm để người bệnh cảm thấy muốn ăn, muốn sống khoẻ hơn mỗi ngày.

NgàySángTrưaTối
Thứ haiCháo yến mạch với trứng gà hấp, chuối sứ (½ quả)
  • Cá basa sốt cà chua
  • Bắp cải xào tỏi
  • Cơm
Miến gà lá é
Thứ baBánh mì mềm + ức gà áp chảo + dưa leo
  • Thịt bằm sốt cà chua
  • Súp lơ xào tỏi
  • Cơm
Phở áp chảo thịt bò
Thứ tưNgũ cốc yến mạch nấu với sữa hạt
  • Cá hồi áp chảo
  • Củ luộc: súp lơ, cà rốt, bí đỏ
  • Cơm
  • Gỏi gà bắp cải
  • Cơm
Thứ nămXôi trắng ít muối + đậu hũ luộc
  • Cá lóc hấp gừng
  • Canh mướp nấu nấm
  • Cơm
  • Đậu hủ nhồi thịt
  • Su su luộc
  • Cơm
Thứ sáuCháo gạo lứt + rau củ hầm
  • Thịt heo kho lòng trắng trứng
  • Củ luộc: súp lơ, cà rốt, bí đỏ
  • Cơm
  • Cá diêu hồng áp chảo với dầu ô liu (không chiên giòn, không dùng nước mắm)
  • Canh mồng tơi rau dền
  • Cơm
Thứ bảyMì trứng không muối + rau xào thấm dầuHủ tiếu gà / Phở gà
  • Cá basa kho gừng nhạt
  • Đậu bắp luộc
  • Cơm
Chủ nhậtBánh mì sandwich không bơ, trứng hấp, sữa hạt
  • Bún gạo
  • Cá hấp
  • Rau luộc
  • Cá kho nghệ
  • Canh bầu
  • Cơm

Lưu ý: Thực đơn trên chỉ mang tính chất tham khảo. Nhu cầu dinh dưỡng của người suy thận có thể khác nhau tùy theo giai đoạn bệnh và tình trạng sức khỏe. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, người thân và người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi áp dụng thực đơn 7 ngày cụ thể. Nếu người bệnh phải hạn chế kali, cần thay bớt các món nhiều kali trong thực đơn như chuối, sốt cà chua, rau dền, mồng tơi, bí đỏ, đậu bắp; nếu phải hạn chế phốt pho hoặc đạm, cần hỏi bác sĩ về lượng cháo gạo lứt, yến mạch, đậu hũ và sữa hạt. Với các món kho, chỉ nêm nước mắm, muối trong giới hạn lượng muối cho phép mỗi ngày; không tự dùng muối ăn kiêng (muối kali) hay nước mắm, bột nêm “giảm muối” có chứa kali khi chưa hỏi bác sĩ.

Chăm sóc người thân mắc bệnh suy thận không chỉ là trách nhiệm mà còn là hành trình đòi hỏi kiến thức và sự kiên trì mỗi ngày với sự yêu thương. 

Hy vọng thực đơn 7 ngày và những nguyên tắc cơ bản của chế độ ăn cho người suy thận trong bài viết đã giúp bạn có thêm công cụ để chuẩn bị những bữa ăn vừa an toàn, vừa tiết kiệm thời gian cho người thân.

Nếu lịch trình quá dày đặc khiến bạn không có đủ thời gian nấu nướng, Calibee sẵn sàng đồng hành cùng gia đình bạn với dịch vụ nấu ăn tại nhà – chuyên chế biến bữa ăn lành mạnh theo chế độ dinh dưỡng riêng cho người suy thận. Liên hệ ngay để được tư vấn chi tiết!

Calibee
Chế độ ăn cho người suy thận
Menu
Tải app CALIBEE để được hỗ trợ tốt nhất
Bạn có thể quản lý công việc, nhắn tin, thanh toán dễ dàng – tất cả nằm trên app CALIBEE
Google Play QR App Store QR
Google Play
Calibee đang cung cấp dịch vụ he thong nước tại
Miền Bắc
Hà Nội | Hải Phòng | Vịnh Hạ Long | Sapa | Bắc Ninh
Miền Trung
Đà Nẵng | Hội An | Bà Nà Hill | Đà Lạt
Miền Nam
Hồ Chí Minh | Phú Quốc | Nha Trang | Vũng Tàu | Hồ Tràm | Cam Ranh

Nguồn tham khảo

Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn của bác sĩ; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc, và gọi 115 trong trường hợp khẩn cấp.

phone-icon
zalo-icon