5 việc cha mẹ nên làm để kiểm soát hen suyễn ở trẻ
Hen suyễn ở trẻ có thể kiểm soát tốt nếu cha mẹ phối hợp chặt với bác sĩ, dùng thuốc đúng cách và giảm tác nhân trong nhà. Bài này tóm tắt 5 việc quan trọng nhất, và các dấu hiệu phải đưa trẻ đi cấp cứu ngay.
1. Có kế hoạch hành động hen bằng văn bản
Hãy đề nghị bác sĩ lập cho con một kế hoạch hành động hen: ghi rõ thuốc dự phòng dùng hằng ngày, thuốc cắt cơn, cách nhận biết khi hen nặng lên và khi nào phải đi cấp cứu. Đưa một bản cho người chăm trẻ, bảo mẫu và nhà trường để ai cũng biết phải làm gì khi trẻ lên cơn.
2. Ghi lại diễn biến của con
Trước mỗi lần tái khám, ghi lại: số lần trẻ ho, khò khè hay khó thở; lúc nào hay bị (ban đêm, khi chạy nhảy, khi trời lạnh, khi bị cảm); số lần phải dùng thuốc cắt cơn; những lần đi cấp cứu hoặc nằm viện; và trẻ có dùng thuốc dự phòng đều đặn không. Những ghi chép này giúp bác sĩ điều chỉnh thuốc chính xác hơn.
3. Giảm tác nhân gây cơn hen trong nhà
- Khói thuốc lá là tác nhân hàng đầu: không ai được hút thuốc trong nhà hay trên xe có trẻ.
- Mạt bụi: giặt chăn ga gối bằng nước nóng mỗi tuần, hạn chế thú nhồi bông trên giường, hút bụi bằng máy có màng lọc.
- Nấm mốc: giữ nhà khô thoáng, nhất là mùa nồm; vệ sinh máy lạnh định kỳ.
- Lông thú cưng (chó, mèo, cả chuột hamster và lớp lót chuồng): nếu trẻ dị ứng, không cho thú cưng vào phòng ngủ.
- Khói bếp, nhang, thuốc xịt côn trùng và mùi hóa chất tẩy rửa mạnh cũng có thể kích thích cơn hen.
Nếu không rõ con bị kích thích bởi gì, bác sĩ có thể cho làm xét nghiệm dị ứng.
4. Dùng thuốc đúng cách và đủ thời gian
Thuốc dự phòng (như corticoid dạng hít) không có tác dụng ngay như thuốc cắt cơn, nhưng giúp giảm số cơn hen nếu dùng đều đặn hằng ngày. Không tự ý ngưng thuốc dự phòng khi thấy con đã đỡ; việc giảm hay ngưng thuốc phải theo chỉ định của bác sĩ. Thuốc xịt chỉ hiệu quả khi dùng đúng kỹ thuật: trẻ nhỏ thường cần buồng đệm, có thể kèm mặt nạ; nhờ bác sĩ hoặc điều dưỡng hướng dẫn và kiểm tra lại cách con dùng ở mỗi lần tái khám. Luôn mang theo thuốc cắt cơn (như salbutamol) khi con đi học, đi chơi.
5. Tái khám khi hen chưa được kiểm soát
Nên hẹn bác sĩ sớm để điều chỉnh kế hoạch điều trị nếu: trẻ có triệu chứng ban ngày hơn 2 lần/tuần hoặc thức giấc vì hen hơn 2 lần/tháng; phải dùng thuốc cắt cơn thường xuyên; phải uống nhiều đợt corticoid; hoặc đã phải đi cấp cứu, nằm viện. Bác sĩ có thể cho đo chức năng hô hấp và dùng bảng câu hỏi kiểm soát hen để đánh giá.
Khi nào phải đi cấp cứu ngay?
Gọi 115 hoặc đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu dùng thuốc cắt cơn theo chỉ định mà không đỡ, hoặc trẻ có một trong các dấu hiệu: thở rất khó hoặc rất nhanh; không nói được tròn câu, không ăn uống được; lồng ngực hoặc cổ rút lõm khi thở; môi hoặc đầu ngón tay tím tái; lừ đừ, lơ mơ.
Nếu cần người trông trẻ hiểu cách chăm trẻ có bệnh hen, hãy gửi kế hoạch hành động hen của con cho bảo mẫu Calibee khi đặt lịch. Đặt lịch trên app Calibee.
Nguồn tham khảo
- Living with Asthma (Asthma Action Plans) – CDC (Hoa Kỳ)
- Controlling Asthma – CDC (Hoa Kỳ)
- Hướng dẫn cha mẹ cách dùng thuốc dự phòng hen phế quản và xử trí cơn hen cấp cho trẻ tại nhà – Bệnh viện Nhi Trung ương
- Hen phế quản cấp ở trẻ em: Nguyên nhân và cách xử trí hiệu quả – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn của bác sĩ; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc, và gọi 115 trong trường hợp khẩn cấp.
